Borsada işlem gören hisse senetlerine yatırım yapmayı düşünüyor ancak nasıl yapılacağını bilmiyor olabilirsiniz.
Gelin sizinle borsada işlem gören hisse senetlerine yatırım yapılmasındaki adımları inceleyelim.
Hisse senedi yatırımı yapabilmek için, öncelikle yatırım kuruluşları olan banka ve aracı kurum şubelerine giderek veya bunların internet siteleri veya mobil uygulamaları üzerinden yatırım hesabı açmanız gerekmektedir.
Hesap açacağınız kurumun SPK tarafından yatırım hizmeti vermek üzere yetkilendirilmiş olup olmadığına dikkat etmelisiniz.
SPK tarafından yetkilendirilmemiş olan kişi veya kuruluşların sizi arayarak yatırım hizmetleri ile ilgili pazarlama yapması yasalarımızda suç olarak tanımlanmıştır.
Yetkisiz kuruluşlar nezdinde hesap açmanız durumunda, yatırımcıların tazmini hükümleri kapsamında herhangi bir hakkınız olmayacağını ve bunun bir dolandırıcılık faaliyeti olabileceğini göz önünde bulundurmalısınız.
Yetkili kuruluş listesine SPK veya Türkiye Sermaye Piyasaları Birliği’nin internet siteleri üzerinden ulaşabilirsiniz.
Sermaye piyasası mevzuatı uyarınca, yatırım hesabı açacak olan kişilere uygunluk testi yapılması zorunludur.
Bu testte yaşınız, eğitim durumunuz, mesleğiniz, risk ve getiri tercihiniz ve daha önceki yatırım tecrübenizle ilgili sorular bulunmaktadır.
Yatırım kuruluşu, uygunluk testinde vereceğiniz cevaplar üzerinden, size sunulacak ürünlerin taşıdığı riskler ile bilginiz, tecrübeniz ve tercihlerinizle ne ölçüde örtüştüğünü değerlendirmektedir.
Bu testin sonucunda, risk profiliniz hisse senedi yatırımı için uygun çıkmazsa, tasarruflarınızı hisse senedi yatırımlarında değerlendirmeniz sizin için iyi bir tercih olmayabilir ve bu durumu dikkatlice değerlendirmeniz gerekmektedir.
Buna rağmen hisse senedi yatırımları yapmayı tercih etmeniz ve yatırım kuruluşunun da kabul etmesi durumunda, hisse senedi yatırımları yapmanız mümkündür.
Yatırım hesabı açtıktan sonra, yatırım kuruluşu aracılığıyla yatırım stratejinize uygun olarak dilediğiniz hisse senedine yatırım yapmaya başlayabilirsiniz.
Gelin şimdi borsada işlem gören hisse senedi fiyatının nasıl oluştuğunu inceleyelim.
İkincil piyasada, hisse senedi fiyatları önceden ilgili şirket ya da belirli bir kuruluş tarafından belirlenmemekte, hisse senedini almak ve satmak isteyen yatırımcılar tarafından verilen emirlerin eşleşmesiyle oluşmaktadır.
Hisse senedi almak veya satmak istediğinizde yatırım kuruluşunuz aracılığıyla alım ya da satım emri vermeniz gerekmektedir.
Borsadaki işlemler iş günlerinde ve belirlenen işlem saatlerinde gerçekleşmektedir. Alım ya da satım emrini her zaman vermeniz mümkün olsa da verdiğiniz emirler işlem saatlerine kadar beklemeye alınmakta, işlem saatlerinde aktif hale gelmektedir.
Peki, verilen emirler nasıl işleme dönüşmektedir?
Örneğin hisse senedini 20 liradan almak için emir verdiğinizi düşünelim. Başka bir yatırımcı aynı hisse senedini 20 liradan satmak için emir verdiğinde iki emir eşleşmekte ve alım ve satım işlemi gerçekleşmektedir.
Söz konusu emrin gerçekleştiği durumda hisse senedinin fiyatı da 20 lira olarak oluşmaktadır.
Hisse senedinin fiyatı birçok faktörden etkilenebilir.
Örneğin, hisse senedinin fiyatını olumsuz şekilde etkileyecek bir gelişme yaşandığında alıcılar artık bu hisse senedi için 20 lira ödemek istemeyebilir. Satıcılar da 19 liradan satmaya razı olabilir ve hisse senedinin fiyatı 19 liraya düşebilir.
Tamamen arz ve talep dengesinin geçerli olduğu bu piyasadaki işleyiş, konut ya da araba piyasasındaki işleyişe benzemekle birlikte, işlem maliyetlerinin düşük olması ve alım satım kolaylığı nedeniyle hisse senedi fiyatları oldukça hızlı bir şekilde değişebilmektedir.
Hisse senedi piyasasında yapılan yatırımlar yüksek getiri potansiyeline sahip olsa da hisse senedinin ilgili bulunduğu şirkete bağlı olarak az düzeyden yüksek düzeye kadar farklı risk seviyeleri barındırmaktadır.
Bu nedenle kısa sürede anaparanın bir kısmının kaybedilmesi mümkün olabilmektedir.
Bu açıdan hisse senedi yatırımları, risk almayı sevmeyen yatırımcılar için uygun olmayabilir.
Verdiğiniz emrin gerçekleşmesi, yani işleme dönüşmesi durumunda, hisse senedi için yaptığınız ödemenin yanı sıra yatırım kuruluşuna da önceden belirlenmiş komisyon oranında bir ödeme yapmanız gerektiğini unutmayın.
Farklı yatırım kuruluşları tarafından farklı komisyon oranları sunulabilmekte olup, bu oranlar yaptığınız işlem hacmine göre farklılaşabilmektedir.
Ödenen komisyon tutarı uzun vadeli yatırım yapan kişiler için düşük kalsa da kısa sürede çok fazla alım-satım işlemi yapan kişiler için önemli bir maliyet kalemi olabilmektedir.
Verdiğiniz bir emri değiştirmeniz durumunda da emir iptal ücreti ödemeniz mümkün olabilmektedir.
İşlem maliyetleri hakkında detaylı bilgi almak için yatırım kuruluşunuzla iletişime geçmeniz faydalı olacaktır.
Hisse senedi yatırımı yapmadan önce bilmeniz gereken diğer bir konu ise T+2 olarak bilinen takas süresidir.
Borsaya iletilen emirler gerçekleştiğinde, işleme konu olan hisse senedi ve para tutarı hesaplar arasında transfer edilmekte olup, söz konusu transfer işlemi işlemin yapıldığı günden 2 gün sonra gerçekleşmektedir.
Eğer hisse senedini sattıysanız, takas işlemi gerçekleşene kadar satış sonrası elde ettiğiniz parayı başka bir hesaba transfer etmeniz mümkün değildir.
Bu nedenle eğer bir ödeme yapacaksanız ya da nakit paraya ihtiyacınız varsa hisse senedini 2 gün önceden satmanız gerekir.
Söz konusu parayla bu iki günlük sürede başka bir hisse senedi alım işlemi gerçekleştirmenizde bir engel bulunmamaktadır.
Eğer hisse senedi aldıysanız, takas süresi içinde bu hisse senedini başka bir yatırım hesabına transfer edemezsiniz.
Ancak takas süresi içinde hisse senedini satmanızda bir engel bulunmamaktadır.
